NỘI DUNG BÀI HỌC

01

Vòng Năng
Lượng Trên
Trái Đất

02

Năng Lượng
Hóa Thạch

03

Giá Năng
Lượng Hóa
Thạch

1) Kể tên các nguồn năng lượng mà em biết. Nêu rõ vai
trò của Mặt Trời đối với mỗi nguồn năng lượng đó.

2) Mô tả vòng năng lượng giữa các vật sống trên
Trái Đất. Nêu dạng năng lượng trong mỗi giai
đoạn của vòng năng lượng.
3)Chứng tỏ năng lượng được chuyển hóa trong
vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất
đến từ Mặt trời.

1) Kể tên các nguồn năng lượng mà em
biết. Nêu rõ vai trò của Mặt Trời đối với
mỗi nguồn năng lượng đó.

Năng lượng nhiệt

năng lượng từ gió

năng lượng mặt trời

năng lượng sinh khối

Năng lượng điện
năng lượng từ dòng chảy

Năng lượng nhiệt: Mặt Trời truyền đến Trái Đất có năng
lượng nhiệt

Năng lượng điện: ánh sáng mặt trời chiếu xuống các pin mặt
trời và sản sinh ra năng lượng điện....

2. Vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất là quá trình chuyển đổi năng lượng từ
nguồn thực vật cho đến các động vật.
- Ở thực vật, quá trình chuyển đổi năng lượng diễn ra thông qua quá trình quang hợp:
thực vật hấp thụ năng lượng mặt trời, chuyển hóa năng lượng mặt trời thành hóa năng lưu
trữ trong lục lạp của chúng.
- Còn ở động vật, thức ăn của động vật thường là thực vật hoặc các động vật khác. Các
động vật ăn thực vật để lấy năng lượng và các chất dinh dưỡng cho sự sinh trưởng, phát
triển và vận động. Động vật lấy glucose từ quá trình phân giải thức ăn. Nhờ quá trình hô
hấp với sự tham gia của khí oxygen mà các phân tử chất hữu cơ (chủ yếu là glucose)
được phân giải thành khí CO2 và nước, đồng thời tạo ra năng lượng ATP.
- Thực vật lại bắt đầu hấp thụ năng lượng mặt trời để chuyển khí CO 2 và nước thành phân
tử đường hữu cơ.
Việc phân hủy xác các vật sống bị vùi lấp do thiên tai qua hàng triệu năm đã hình thành
nguồn năng lượng hóa thạch trên Trái Đất.

3. Năng lượng trong vòng năng lượng giữa các vật
sống trên Trái Đất đến từ Mặt Trời được chuyển hóa
thành hóa năng thông qua quá trình quang hợp của
thực vật trên Trái Đất. Sau đó, thực vật là nguyên
liệu và được chuyển dẫn qua các cấp độ khác nhau
của hệ sinh thái thông qua việc tiêu thụ của động vật.
Vì vậy, năng lượng được chuyển hóa trong vòng
năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất đến từ
Mặt Trời.

năng lượng giữa các
vật sống trên Trái Đất
đến từ Mặt Trời được
chuyển hóa thành hóa
năng thông qua quá
trình quang hợp của
thực vật trên Trái Đất.
Sau đó, thực vật là
nguyên liệu và được
chuyển dẫn qua các
cấp độ khác nhau của
hệ sinh thái thông qua

1. Mô tả sự chuyển hóa giữa các dạng năng
lượng trong vòng tuần hoàn của nước.
2. Chứng tỏ năng lượng từ gió, năng lượng từ
dòng chảy trên Trái Đất cũng đến từ Mặt Trời.
3. Từ vòng năng lượng trên Trái Đất như mô tả
trong Hình 16.1 và 16.2, hãy lấy các ví dụ chứng
tỏ năng lượng của Trái Đất đến từ Mặt Trời.

1) Mô tả sự chuyển hóa giữa các dạng
năng lượng trong vòng tuần hoàn của
nước: nước từ dạng lỏng bốc hơi dưới
tác động của ánh sáng mặt trời, hơi
nước ngưng tụ thành các đám mây và
mưa. Thoát hơi nước ở thực vật trên
cạn cũng chuyển vận một lượng hơi
nước đáng kể vào bầu khí quyển. Nước
ở bề mặt đất và nước ngầm có thể

2)Năng lượng Mặt Trời
làm nóng nước và khí
quyển, tạo ra sự chênh
lệch nhiệt độ giữa các
vùng trên Trái Đất, gây
ra sự chuyển động của
không khí và các dòng
hải lưu trong đại dương,
tạo ra năng lượng từ gió,
năng lượng từ dòng chảy,
năng lượng từ sóng biển,
từ dòng biển trên Trái

3. Ví dụ chứng tỏ năng
lượng của Trái Đất đến từ
Mặt Trời có thể kể đến là:
năng lượng mặt trời được sử
dụng để tạo ra điện năng từ
hệ thống pin mặt trời, các

Ban ngày, sử
dụng ánh sáng
Mặt Trời để
làm sáng căn
phòng, nơi làm
việc

Sử dụng năng lượng nhiệt, năng lượng gió để làm khô các
đồ vật (quần áo, giày dép,…), thực phẩm (thóc, cá,…), ….

Năng lượng điện: ánh sáng mặt trời chiếu xuống các pin mặt
trời và sản sinh ra năng lượng điện....

1) Mô tả quá trình hình thành dầu mỏ. Vì sao
dầu mỏ không thể bổ sung nhanh và sẽ dần cạn
kiệt trong tương lai gần?
2) Nêu ưu điểm và nhược điểm của năng lượng
hóa thạch.
3) Lấy ví dụ chứng tỏ việc đốt cháy các nhiên
liệu hóa thạch có thể gây ô nhiễm môi trường.

1) Từ vài trăm triệu năm trước, một lượng lớn thực vật và xác sinh vật
biển tích tụ dưới đáy đại dương tạo thành trầm tích của động vật và thực
vật. Trong hàng triệu năm tiếp theo, lớp trầm tích này bị biến đổi bởi vi
khuẩn và chìm sâu hơn. Trải qua sự gia tăng nhiệt độ và áp suất, ở độ sâu
khoảng một vài kilômét dưới áp suất lớn, dần dần các lớp trầm tích biến
thành bùn đen, dầu mỏ. Sau đó, dựa vào các vết đứt gãy của các lớp đá,
dầu mỏ dần nổi lên, tích tụ trong các túi đá, trở thành mỏ dầu.
- Dầu mỏ không thể bổ sung nhanh và sẽ dần cạn kiệt trong tương lai gần
vì Trái Đất mất hàng triệu năm để tạo ra các nguồn nhiên liệu đó, trong
khi tốc độ tiêu thụ của con người lại rất nhanh khiến nguồn nhiên liệu này
ngày càng trở nên cạn kiệt.

Năng lượng hóa thạch
Ưu điểm
- Nguồn sẵn có.
- Dễ khai thác, chế biến.

Nhược điểm
- Thời gian tạo ra các nguồn nguyên liệu rất lâu (hàng
trăm triệu năm).

- Việc khai thác, xử lí, phân phối nhiên liệu gây ra nhiều
- Dễ vận chuyển, tích trữ mối đe dọa cho môi trường: thay đổi cấu trúc địa tầng,
với khối lượng lớn.
động đất, thay đổi hệ sinh thái.
- Công nghệ khai thác và
chuyển hóa năng lượng
hóa thạch phổ biến, chi
phí rẻ.

- Việc đốt cháy nhiên liệu tạo ra chất thải rắn, phát thải
các khí gây ảnh hướng đến sức khỏe con người và ô
nhiễm môi trường, gây hiệu ứng nhà kính trên Trái Đất,
làm băng tan, thiên tai, lũ lụt, ….

3) Ví dụ chứng tỏ việc đốt cháy các nhiên liệu hóa thạch có thể
gây ô nhiễm môi trường:
- Khi đốt nhiên liệu hóa thạch, chúng thải ra nhiều chất thải độc
hại như benzen,formaldehyde.
- Đốt khí tự nhiên thải khí cacbon dioxide, nito oxit, …. gây
hiệu ứng nhà kính.

1. Giá nhiên liệu hóa thạch phụ thuộc vào những chi
phí nào?
2. Chi phí khai thác ảnh hưởng như thế nào đến giá
nhiên liệu?
3. Khi tính thêm chi phí khắc phục các yếu tố ảnh
hưởng đến môi trường do sử dụng nhiên liệu hoa
thạch (như thuế bảo vệ môi trường, ...) làm giá nhiên
liệu tăng thì lợi ích là gì?

1. Giá nhiên liệu hóa thạch phụ thuộc
vào chi phí khai thác và nhiều yếu tố
như nhu cầu sử dụng và cung cầu trên
thị trường, tình hình kinh tế toàn cầu,
chính sách của các quốc gia có trữ
lượng nhiên liệu lớn.

2. Chi phí khai thác ngày càng tăng đã tác
động đến giá nhiên liệu do các mỏ dầu, khí
thiên nhiên, than, … dễ khai thác trên đất
liền hoặc lộ thiên dần cạn kiệt, nên phải
thăm dò và khai thác các mỏ mới ở vùng
biển sâu, đại dương hoặc vùng hẻo lánh, ở
cực của Trái Đất.

3. Khi tính thêm chi phí khắc phục các yếu tố
ảnh hưởng đến môi trường do sử dụng nhiên liệu
hoá thạch (như thuế bảo vệ môi trường, ...) làm
giá nhiên liệu tăng thì lợi ích là con người sẽ tiết
kiệm nhiên liệu hơn hoặc chuyển đổi sử dụng
nguồn năng lượng khác giúp giảm thiểu được
nhu cầu sử dụng nhiên liệu hóa thạch của con
người.

Biểu đồ cơ cấu các yếu tố xác định giá xăng vào tháng 1/2023 tại a) Hoa
Kỳ; b)Canada
6%

10%

15%

43%

30%

55%
21%

20%

Chi phí khai thác dầu thô
Chi phí phân phối và tiếp thị

Chi phí lọc dầu

Các loại thuế