TÊN BÀI DẠY:
BÀI 1 – CÂU CHUYỆN CỦA LỊCH SỬ
Môn học: Ngữ Văn/Lớp: 8
Thời gian thực hiện: ….. tiết
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
a, Năng lực riêng biệt:
- HS nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối cảnh, nhân vật,
ngôn ngữ
- HS nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến
người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản
- Học sinh phân tích được một số căn cứ để xác định chủ đề
- Học sinh nhận biết được biệt ngữ xã hội, từ ngữ địa phương, hiểu được phạm vi tác dụng
của việc sử dụng biệt ngữ xã hội, từ ngữ địa phương trong giao tiếp và trong sáng tác văn học.
- Học sinh viết được bài văn kể lại một chuyến đi hay một hoạt động xã hội đã để lại cho bản
thân nhiều suy nghĩ và tình cảm sâu sắc, có dùng yếu tố miêu tả hay biểu cảm hoặc cả hai yếu
tố này trong văn bản.
- Học sinh biết trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách
b, Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh để
tìm hiểu được nội dung của chủ đề.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thực hiện phiếu học tập, hợp tác giải
quyết vấn đề để tìm hiểu được nội dung của chủ đề.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực trình bày và trao đổi thông tin trước lớp.
2, Phẩm chất
- Chăm chỉ, ham học
- Trách nhiệm: Tự hào về truyền thống yêu nước và giữ nước của cha ông ta. Có ý thức tìm
hiểu và trau dồi kiến thức về lịch sử của dân tộc.
II. THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU
- Học liệu: Ngữ liệu/Sách giáo khoa, phiếu học tập.
- Thiết bị: Máy tính, máy chiếu.
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết:
VĂN BẢN 1: LÁ CỜ THÊU SÁU CHỮ VÀNG( NGUYỄN HUY TƯỞNG)
1. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp
tác...

b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Lá cờ thêu sáu chữ vàng
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về hình tượng nhân vật Trần Quốc Toản
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản
- HS nhận biết được một số yếu tố của truyện lịch sử như: cốt truyện, bối cảnh, nhân vật,
ngôn ngữ
- HS nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến
người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản
- Học sinh phân tích được một số căn cứ để xác định chủ đề của văn bản
2. Phẩm chất:
- Biết ơn, tự hào truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- Giáo án;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Tranh ảnh về Trần Quốc Toản;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn
học bài, vở ghi.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a) Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh; tạo vấn đề vào chủ đề
b) Tổ chứchoạt động:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Đi tìm chân dung các thiếu niên anh hùng
Mỗi hình ảnh và thông tin dưới đây là gợi ý về một thiếu niên anh hùng trong lịch sử dân tộc
ta. Hãy quan sát hình ảnh, theo dõi các thông tin và cho biết đó là vị anh hùng nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Gv quan sát lắng nghe
- Hs quan sách giáo khoa tìm câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo và thảo luận:
- Hs trình bày sản phẩm cá nhân
- Gv gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá, nhận định: Chúng ta vừa mới đi qua một vài chân dung trong cuộc hành
trình đi tìm chân dung các thiếu niên anh hùng. Có biết bao nhiêu những con người được lịch
sử ghi lại, được nổi danh, tên đã thành tên đường, tên phố, tên xóm, tên làng và cũng có biết
bao nhiêu những người anh hùng khác nữa- những anh hùng thiếu niên vô danh cũng đã ngã
xuống, cũng đã cống hiến và hy sinh cho độc lập tự do, cho sự phát triển của đất nước, dân
tộc mình. Ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu một câu chuyện cũng rất xúc động về
một người anh hùng thiếu niên như vậy nhưng thời gian của lịch sử đẩy chúng ta về xa thời
kỳ trung đại, của thời kỳ phong kiến, của những năm tháng đất nước đã sục sôi trước cuộc

kháng chiến chống quân Nguyên mông lần thứ hai của thời kỳ nhà Trần: LÁ CỜ THÊU SÁU
CHỮ VÀNG( NGUYỄN HUY TƯỞNG)
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2. 1: TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
a) Mục tiêu: Hs nắm được những vấn đề chung về tri thức ngữ văn
b) Tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
I. TRI THỨC NGỮ VĂN
- GV yêu cầu HS tự đọc phần Tri thức ngữ 1) Khái niệm
văn SGK tr…..
Truyện lịch sử là tác phẩm truyện tái
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 : TÌM
kỳ, giai đoạn lịch sử nhất định.
HIỀU TRI THỨC NGỮ VĂN
2) Đặc điểm
TRUYỆN LỊCH SỬ
TRUYỆN LỊCH SỬ
Khái niệm
Khái niệm
Bối cảnh
Bối cảnh
Cốt truyện
Cốt
Đặc
Đặc
truyện
Nhân vật
điểm
điểm
Nhân vật
Hình thức
Hình thức
Ngôn ngữ
Ngôn ngữ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản.
- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo
luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài
tập.
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện
nhóm).
Bước 4: Đánh giá nhận xét:
- HS khác theo dõi, đánh giá, nhận
xét, bổ sung.
- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận
xét, đánh giá kết quả làm việc của HS, chốt
kiến thức, chuyển giao nhiệm vụ mới.

Khái niệm

TRUYỆN LỊCH SỬ
Truyện lịch sử là tác phẩm truyện tái hiện những sự kiện,
nhân vật ở một thời kỳ, giai đoạn lịch sử nhất định.

Bối
cảnh

Cốt
truyện
D

Dặc
điểm Nhân
vật

Hình
thức
Ngôn
ngữ

Là tình hình chính trị của đất nước, là khung cảnh sinh
hoạt của con người... ở thời kỳ lịch sử mà câu chuyện xảy ra.
Bối cảnh này được tạo nên nhờ những hiểu biết về lịch
sử kết hợp với khả năng hư cấu, tưởng tượng và cách miêu tả
sinh động của các nhà văn. Cũng chính điều này đã khiến cho
buổi cảnh của một thời đại trong quá khứ trở nên sống động,
chân thực như đang diễn ra.
Cốt truyện trong truyện lịch sử sẽ dựa trên hệ thống các
sự kiện liên quan đến lịch sử dân tộc đã xảy ra. Từ đó nhà văn
sẽ tái tạo, hư cấu và sắp xếp chúng theo ý đồ nghệ thuật của
mình để thể hiện chủ đề, tư tưởng nào đó.
Có thể là những nhân vật lấy nguyên mẫu từ các nhân
vật lịch sử, cũng có thể do tác giả hư cấu, sáng tạo nên. Nhân
vật chính thường là các nhân vật nổi tiếng như vua chúa, anh
hùng, danh nhân...Tuy vậy, lựa chọn nhân vật nào, xây dựng
tính cách nhân vật ra sao lại phụ thuộc vào ý đồ nghệ thuật của
nhà văn, thể hiện cái nhìn và cách lý giải riêng của nhà văn về
lịch sử. Nhân vật cũng được đặt trong nhiều vai trò, nhiều mối
quan hệ khác nhau.
Truyện lịch sử có thể viết bằng văn xuôi hoặc văn vần,
truyện ngắn hoặc tiểu thuyết.
Vì cần tái hiện bối cảnh cụ thể của một thời đại đã qua nên
ngôn ngữ tác phẩm thường mang đậm sắc thái lịch sử. Sắc
thái này thể hiện qua các từ ngữ miêu tả sự vật, nhân vật, qua lời
người kể chuyện và lời nói của các nhân vật.

2.2: Đọc văn bản
a) Mục tiêu: Hs nắm được những thông tin chung về tác giả, tác phẩm
b) Tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập: II. Đọc văn bản
Đọc sao cho hay:
1. Tác giả: Nguyễn Huy Tưởng( 1912Văn bản có dung lượng dài, gồm nhiều 1960) là nhà văn, nhà viết kịch có nhiều
nhân vật, nên có thể phân vai, chia đoạn sáng tác về đề tài lịch sử, ngợi ca tinh
đọc cho sinh động.
thần yêu nước của dân tộc ta: Đêm hội
Lựa chọn giọng đọc phù hợp với đặc điểm, Long Trì, Vũ Như Tô, An Tư, Bắc Sơn,
tính cách cảm xúc của từng nhân vật và Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Sống mãi với
linh hoạt với mạch diễn biến của truyện.
Thủ đô,...
Đọc theo trình tự: đọc thầm trước=> đọc 2. Văn bản: “ Lá cờ thêu sáu chữ vàng”
thành tiếng=> đọc lưu loát văn bản.
là cuốn truyện lịch sử gồm 18 phần. Nhân
Các chiến lược đọc hiểu
vật chính của tác phẩm là Trần Quốc

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: TÌM HIỂU Toản, một thiếu niên dòng dõi nhà Trần
CHUNG
sớm mồ côi cha. Khi quân Nguyên sang
xâm lược, Quốc Toản chưa đến tuổi
Văn bản:
trưởng thành nên không được vua cùng
Tác giả
các vương hầu cho dự bàn việc đánh giặc,
Xuất xứ
chàng trai đã về xin mẹ cho chiêu mộ
Bố cục
binh lính, huấn luyện quân sĩ, dựng cờ lớn
thêu sáu chữ “Phá cường địch báo hoàng
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
ân”. Quốc Toản xung trận giết giặc anh
- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản.
- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, dũng chiến đấu và lập được nhiều chiến
thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào phiếu công.
Bố cục: 3 phần
bài tập.
Phần 1: từ đầu đến “...sao ta là người gần
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
gụi, quan gia chẳng hỏi một lời?”: Hoàn
Bước 3: Báo cáo kết quả:
- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện cảnh và tâm trạng của quốc Toản khi đến
bến Bình Than
nhóm).
Phần 2: tiếp theo đến “...Vậy thưởng cho
* Bước 4: Đánh giá nhận xét:
- HS khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ em ta một quả”: Quốc Toản xông xuống
thuyền rồng, tỏ bày ước nguyện đánh giặc
sung.
- - GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, cứu nước.
đánh giá kết quả làm việc của HS, chốt Phần 3: còn lại: Quốc Toản quyết chí
chiêu binh mãi mã để cầm quân đi đánh
kiến thức, chuyển giao nhiệm vụ mới.
giặc.
Tìm hiểu chú thích
Theo dõi phần cước chú ở chân trang văn
bản, đọc nội dung chú thích của các từ ngữ
này, sau đó hãy xắp sếp các từ ngữ được
chú thích vào ba nhóm nội dung như sau:
+ Nhóm các từ chỉ tên gọi, tước vị, cách
xưng hô.
+ Nhóm các từ chỉ sự vật gắn liền với
hoàng gia
+ Nhóm cụm từ là thành ngữ, tục ngữ hoặc
điển cố
2.3: Khám phá chi tiết văn bản
a) Mục tiêu: Hs tìm hiểu chi tiết truyện về bối cảnh và cốt truyện
b) Tổ chức hoạt động:
Hoạt động của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
1. Bối cảnh và cốt truyện
- GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm hiểu a)Bối cảnh lịch sử:+ Quang cảnh
thông tin.
và không khí trang nghiêm tại bến
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Bối cảnh và cốt Bình Than cho thấy nơi đây diễn ra

truyện
Câu 1: Em hãy cho biết câu
chuyện được kể diễn ra trên bối
cảnh sự kiện lịch sử nào của
dân tộc ta?
Câu 2: Hãy tìm các chi tiết
được dùng để miêu tả quang
cảnh và không khí diễn ra hội
nghị Bình Than? Em có nhận xét
gì về khung cảnh này?
Câu 3: Nêu các sự việc chính
tạo nên cốt truyện cho văn bản
“Lá cờ thêu sáu chữ vàng”?
Em có nhận xét gì cốt truyện
của văn bản này?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản.
- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận,
thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập.
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo kết quả:
- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện nhóm).
Bước 4: Đánh giá nhận xét:
- HS khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ sung.
- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh giá
kết quả làm việc của HS, chốt kiến thức, chuyển
giao nhiệm vụ mới.
Dự kiến sản phẩm:
Câu 1: Năm 1282, trước dã tâm xâm lược ngày
càng trắng trợn của quân Nguyên: sứ giặc nghênh
ngang giữa triều đình ta, đòi mượn đường Đại
Việt để quân Nguyên tiến xuống phương nam diệt
Chiêm Thành.
Nhân dân trong nước một lòng xin đánh giặc giữ
nước. Trong hàng ngũ vương hầu, tướng lĩnh của
triều đình, vẫn chưa có sự thống nhất về phương
hướng chiến lược. Có người chủ kiến, có kẻ chủ
hòa.
Vua Trần Nhân Tông tổ chức hội nghị quân sự ở
bến Bình Than, họp các vương hầu, bản định chủ
trương chiến- hòa, bảo vệ nền độc lập dân tộc.

sự kiện có tính chất quan trọng và
bí mật, sự kiện này có liên quan mật
thiết đến an nguy của đất nước.
+ Không gian được miêu tả từ bao
quát đến cụ thể. Các chi tiết được
miêu tả sinh động nhằm giúp người
đọc có những hình dung chân thực
nhất về không khí của thời đại và sự
kiện.

Hội nghị Bình Than có ý nghĩa quan trọng trong
việc tạo ra sự thống nhất ý chí trong hoàng tộc, từ
đó gây dựng sự đoàn kết, nhất trí làm hạt nhân
cho sức mạnh đoàn kết của cả dân tộc, đồng sức
đồng lòng đánh giặc.
Câu 2: Khung cảnh tại bến Bình Than:
+ Thuyền của nhà vua cùng các vương hầu tề tựu
về bến Bình Than. Cảnh thuyền ngự của nhà vua
là thuyền của các đại vương, tiếp đến là thuyền
của các tước vương bậc dưới, rồi đến thuyền của
tước hầu, cuối cùng là thuyền của tướng sĩ hộ vệ.
+ Thuyền ngự của nhà vua sơn son thiếp vàng, cờ
quạt, tàn vàng, tán tía và đồ nghi trượng uy
nghiêm. Thuyền của các đại vương sơn đủ các
màu, mui thuyền phất phới những lá cờ mang
vương hiệu của chủ nhân. “Những lá cờ bay múa
trên những đoàn thuyền đẹp như gấm như hoa.”
+ Quân Thánh Dực canh gác nghiêm cẩn, không
cho kẻ lạ lại gần khu vực bàn bạc việc quân.
+ Từ trên bờ, nhìn qua chấn song cửa sổ thuyền
rồng, thấy hình ảnh các vương hầu năm cùng nhà
vua bàn việc nước. Biết ngoài, những người nội
thị quỳ ở mui, dâng trầu cau, dâng trà, dâng
thuốc.
Nhận xét:
Quang cảnh và không khí trang nghiêm tại bến
Bình Than cho thấy nơi đây diễn ra sự kiện có
tính chất quan trọng và bí mật, sự kiện này có liên
quan mật thiết đến an nguy của đất nước.
Không gian được miêu tả từ bao quát đến cụ thể.
Các chi tiết được miêu tả sinh động nhằm giúp
người đọc có những hình dung chân thực nhất về
không khí của thời đại và sự kiện.
Câu 3: Diễn biến sự việc:
+ Hoài Văn suốt ngày hôm trước dong duổi đi tìm
vua, quên không ăn uống. Đến được bến Bình
Than, chàng không được cho xuống thuyền tham
dự hội nghị với các vương hầu. Đợi suốt từ sớm
đến trưa, chàng nóng ruột xô mấy người lính
Thánh Dực để xuống thuyền vua nhưng bị quân
lính vây kín.

+ Nghe ồn ào, nhà vua cùng các vương hầu đều
chú ý đến Hoài Văn. Chiêu Thành Vương (chủ
của Hoài Văn) chạy tới khuyên nhủ cháu không
được làm càn. Nghe Chiêu Thành Vương nói vẫn
có người muốn hòa với giặc, Hoài Văn bất bình,
chạy xồng xộc xuống bến tàu vua xin đánh giặc,
“cho giặc mượn đường là mất nước”
+ Chiêu Quốc Vương vốn là kẻ chủ hòa xin vua
chém đầu Hoài Văn “để nghiêm quân lệnh”. Nhà
vua ôn tồn nhắc nhở Hoài Văn không được “làm
trái phép nước” nhưng cũng ghi nhận tấm lòng
của chàng dành cho dân, cho nước nên không
trừng trị, lại còn thưởng cho một quả cam trên
mâm tiệc.
+ Tuy vậy, vì chưa đến tuổi trưởng thành, Hoài
Văn vẫn không được tham gia dự bàn việc nước.
Chàng vừa hờn vừa tủi, quyết tâm trở về chiêu
binh mãi mã để cầm quân đi đánh giặc báo ơn
vua, đền nợ nước. Chẳng biết tự lúc nào, quả cam
trong tay đã bị Hoài Văn bóp nát.
Nhận xét về cốt truyện:
+ Cốt truyện được xây dựng dựa trên một sự kiện
lịch sử có thật dưới triều Trần- Hội nghị Bình
Than. Đại Việt sử ký toàn thư có ghi chép về sự
kiện này như sau: “Mùa đông, tháng
10(11/1282), vua ngự ra bến Bình Than, đóng
ở vụng Trần Xá họp vương hầu bách quan,
bàn kế sách công thủ và chia quân đóng giữ 2. Cuộc yết kiến với vua Thiệu
Bảo của Trần Quốc Toản
những nơi hiểm yếu.”
+ Các sự việc trong cốt truyện được trình bày a. Nhân vật Trần Quốc Toản:
theo trình tự thời gian. Những sự việc ấy được
sắp xếp khéo léo để đẩy cao kịch tính, tăng thêm
sức hấp dẫn cho câu chuyện. Ban đầu mới chỉ là
xô xát giữa Hoài Văn và lính Thánh Dực, sau
thành mẫu thuẫn với Chiêu Quốc Vương; từ mối
quan hệ giữa anh em, chú cháu trong nhà, trong
họ thành hành động “làm loạn phép nước”, vi
phạm “quân lệnh” phải tội chém đầu. Sau cùng
các mâu thuẫn ấy được hóa giải qua lời khẳng
định của nhà vua, vừa có tình, vừa có lí.
+ Bên cạnh mạch sự việc, cốt truyện còn có nhiều
chi tiết thú vị, sinh động và giàu ý nghĩa. Như chi

tiết Trần Quốc Toản bóp nát quả cam vừa thể
hiện
tâm hồn trong sáng, bồng bột của chàng thiếu
niên, vừa bộc lộ tình yêu nước sâu sắc, tinh thần
quyết tâm đánh giặc cứu nước rất đáng được trân
trọng và khâm phục.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm hiểu
thông tin.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4: Tìm hiểu nhân vật
Trần Quốc Toản (Hoài Văn Hầu)
Câu 1: Qua việc đọc văn bản và tìm hiểu chú
thích về tác phẩm, em hãy cho biết lai lịch và
xuất thân của Trần Quốc Toản? Trong văn bản,
Trần Quốc Toản đứng trước tình huống như thế
nào?
Câu 2: Em hãy chỉ ra những chi tiết được sử
dụng để khắc họa tâm trạng, suy nghĩ, hành động,
lời nói của Trần Quốc Toản và có mốc thời gian
sau: Khi quan sát hội nghị Bình Than từ trên bờ
Khi quyết xông xuống thuyền vua
Khi lên bờ Qua việc tìm hiểu về các chi tiết trên,
em có nhận xét gì về đặc điểm tính cách của
nhân vật Trần Quốc Toản?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản.
- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận,
thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập.
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:- HS trình bày kết
quả (cá nhân/đại diện nhóm).
Bước 4: Đánh giá nhận xét:
- HS khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ sung.
- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh giá
kết quả làm việc của HS, chốt kiến thức, chuyển
giao nhiệm vụ mới.
Dự kiến sản phẩm:
Câu 1:
**Lịch lai lịch và xuất thân
- Trần Quốc Toản là vương thất nhà Trần, mang
tước Hoài Văn Hầu, cháu của Chiêu Thành

- Trần Quốc Toản là hình ảnh chàng
thiếu niên trẻ tuổi, sinh ra trong
cảnh vận nước lâm nguy, đã sớm
biết lo lắng cho giang sơn, xã tắc,
thể hiện lòng yêu nước một cách
nồng nhiệt, chân thành đầy mạnh
mẽ và quả cảm.
- Chính những tình cảm và hành
động ấy đã góp phần tạo nên người
anh hùng dũng cảm chiến đấu,
giết giặc, lập công dưới lá cờ thêu
sáu chữ vàng trên chiến trường
những năm về sau.

Vương.
-> Là thành viên trong hoàng tộc, Quốc Toản có
trách nhiệm đóng góp cho hoàng thất, cho triều
đình( việc nhà)
- Quốc Toản mồ côi cha, sống với mẹ, tuổi còn
niên thiếu (khoảng 15, 16 tuổi) khi giặc Nguyên
lăm le xâm lược nước ta.
-> Là dân của một nước, Quốc Toản có trách
nhiệm bảo vệ Tổ quốc trước họa ngoại xâm (việc
nước)
*Tình huống
Vận nước lâm nguy, Quốc Toản muốn góp phần
dự bàn việc nước, thể hiện ý nguyện đánh giặc
bảo vệ tổ quốc. Nhưng chỉ là một chàng thiếu
niên, Quốc Toản không được nhà vua cho tham
gia bàn bạc việc quốc gia đại sự. Tìm đến tận bến
Bình Than nhưng bị quân thánh Dực ngăn cản
không cho xuống thuyền vua.
Câu 2:
**Tâm trạng suy nghĩ của Trần Quốc Toản:
- Khi quan sát hội nghị Bình Than từ trên bờ
+ Thẫn thờ nhìn cảnh tượng trên bến Bình Than.
+ Thấy “nhục nhã” vì phải “đứng rìa” khi chứng
kiến thuyền của các vị vương hầu chỉ hơn mình
dăm sáu tuổi cũng được dự bàn việc quân.
+ Nhìn cảnh các vương hầu cùng nhà vua bàn
định việc nước trong thuyền, Quốc Toản băn
khoăn “sao lại phải kéo sát tận đây mà bàn đi
bàn lại” vì câu trả lời với chàng đã rõ ràng, dứt
khoát: “chỉ có việc đánh”. Chàng chỉ muốn
xuống thuyền xin vua cho đánh nhưng cũng ý
thức được đó là hành vi phạm thượng, tội nặng
đáng phải chém đầu.
+ Quốc Toản so sánh mình với những người dân
thường áo vải, để nhận thấy họ “còn biết đường
phải trái, huống chi ta là bậc tôn thất há lại không
nghĩ được như họ sao? Đến họ và quan gia còn
hỏi kế, sao ta là người gần gụi, quan gia chẳng
hỏi lấy một lời? Càng nghĩ thế, ruột gan chàng
càng nóng như lửa đốt.
=>Tâm trạng, suy nghĩ của Trần Quốc Toản: Các
chi tiết về tâm trạng, cảm xúc và suy nghĩ của

nhân vật cho thấy Quốc Toản là chàng thiếu niên
tuy tuổi nhỏ nhưng đã biết quan tâm đến vận
nước, biết lo cho an nguy của dân tộc; căm thù
giặc sâu sắc; ước mong tha thiết muốn tỏ bày tấm
lòng chân thành, sôi nổi, nhiệt huyết của mình để
góp vào việc đánh giặc, giữ nước.
- Khi quyết xông xuống thuyền vua:
+ Hoài Văn hiểu rõ hành động tự ý xông xuống
thuyền là trọng tội nhưng chàng vẫn “liều một
chết”, “mặc cho triều đình luận tội”. Chỉ mong
được nói to hai tiếng xin đánh để tỏ rõ tấm lòng
và ý kiến của bản thân.
=>Tính chất hành động thì bồng bột, nông nổi
nhưng mục đích thì trong sáng, chân thành.+
Chàng xô mấy người lính Thánh Dực ngã chúi”;
tuốt gươm mắt trừng điên dại”; “đỏ bừng mặt,
quát lớn”, “ vung gươm múa tít” cùng với những
lời nói dứt khoát “không buông ra ta chém”, “ lôi
thôi thì hãy nhìn luwoix gươm này”.
=> Hành động rất mạnh mẽ, quyết đoán, dũng
cảm.
*Hành động và lời nói của Trần Quốc Toản
- Trò chuyện với Chiêu Thành Vương:
+ Thái độ: cúi đầu thưa -> sự lễ phép tôn kính với
bậc trưởng thượng.
+ Lời nói: giải thích rõ lí do mình hành động như
vậy. Xuất phát từ tấm lòng trung nghĩa, muốn
chia sẻ nỗi lo với nhà vua (trung), muốn gánh vác
lo toan việc nước để cứu nguy xã tắc (nghĩa). Vì
vậy, biết là “mang tội lớn” nhưng vẫn làm.
+ Khi nghe nói có người chủ hòa, thái độ của
Quốc Toản thay đổi hẳn: “đứng phắt dậy, mắt
long lên” rồi “chạy xồng xộc xuống bến, qùy tâu
vua mà tiếng nói như thét”. + Lời nói: “Ai chủ
hòa? Ai chủ hòa? Cho nó mượn đường ư? Không
biết đấy là kế giả đồ diệt Quắc của nó đấy sao?
Dâng giang sơn gốm vóc này cho giặc hay sao mà
lại làm thế?
+ Tiếng nói như thét: “Xin quan gia cho đánh!
Cho giặc mượn đường là mất nước.”
 Hàng loạt câu nghi vấn vừa chất vấn để vạch
trần bộ mặt phản quốc của phe “chủ hòa” vừa

thể hiện một cách trực tiếp, nồng nhiệt sự bất
bình, căm phẫn của Quốc Toản.
 Tiếng thét thể hiện ước nguyện thiết tha của
một người yêu nước, lo cho vận nước.
*Hành động và suy nghĩ của Trần Quốc Toản
- Khi đã lên bờ
+ Hoài Văn “tức vừa hơn vừa tủi”, “quắc mắt lắm
chặt bàn tay lại”, “ bàn tay rung lên vì giận dữ” vì
vẫn không dự được dự bàn việc nước, lại nhận
những tiếng cười của mấy vị vương hầu chỉ hơn
chẳng vài tuổi, cả tiếng cười chế nhạo của đám
quân Thánh Dực
+ Chàng quyết tâm chiêu binh mãi mã, cầm quân
đi đánh giặc để chứng tỏ mình không phải một kẻ
“toi cơm”, để “báo được ơn vua”.
+ Quả cam trong tay chàng đã nát bét từ lúc nào,
chỉ còn trơ bã.
=> Những suy nghĩ, hành động ấy thể hiện lòng b) Các nhân vật khác
yêu nước mãnh liệt, ý chí quyết chiến để báo ơn
vua, đền nợ nước nhưng cũng là để thể hiện và
khẳng định giá trị của bản thân mình. Cách thể
hiện tình cảm hồn nhiên nhưng đáng quý, đáng
trọng và đáng phục.
? Nhận xét về nhân vật Trần Quốc Toản?
- Trần Quốc Toản là hình ảnh chàng thiếu niên trẻ
tuổi, sinh ra trong cảnh vận nước lâm nguy, đã
sớm biết lo lắng cho giang sơn, xã tắc, thể hiện
lòng yêu nước một cách nồng nhiệt, chân thành
đầy mạnh mẽ và quả cảm.
- Chính những tình cảm và hành động ấy đã góp
phần tạo nên người anh hùng dũng cảm chiến
đấu, giết giặc, lập công dưới lá cờ thêu sáu chữ
vàng trên chiến trường những năm về sau.
- Chân dung nhân vật Trần Quốc Toản cũng là
hình ảnh tiêu biểu trong lớp lớp thiếu niên anh
dũng, cho tinh thần yêu nước chống giặc ngoại
xâm từ bao đời nay của dân tộc ta.
? Nhận xét về cách xây dựng nhân vật Trần Quốc
Toản?
- Hình tượng Trần Quốc Toản được nhà văn
Nguyễn Huy Tưởng xây dựng dựa trên nguyên
mẫu anh hùng thiếu niên Trần Quốc Toản trong

lịch sử triều Trần. Đại Việt sử ký toàn thư cùng
Khâm định Việt sử thông giám cương mục có
ghi: vào tháng 10 năm 1282, vua Trần Nhân Tông
mở hội nghị Bình Than, cùng quan viên bàn kế
chống quân Nguyên. Nhà vua thấy Hoài Văn Hầu
Trần Quốc Toản, Hoài Nhân Vương Trần Quốc
Kiện đều còn trẻ tuổi, không cho dự bàn. Quốc
Toản trong lòng hổ thẹn, phẫn khích, tay cầm
thanh kiếm, tay kia bóp nát quả cam lúc nào
không hay.
- Để hình tượng nhân vật trở nên sinh động và
chân thực, tác giả đã sáng tạo ra các chi tiết
miêu tả tâm trạng, suy nghĩ, cảm xúc, hành
động của nhân vật. Đặc biệt, ông còn đặt Trần
Quốc Toản trong một tình huống đầy thử thách
và các mối quan hệ khác nhau để tính cách nhân
vật được bộc lộ trọn vẹn và trở nên ấn tượng.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV phát phiếu học tập, hướng dẫn HS tìm hiểu
thông tin.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5: Tìm hiểu các nhân
vật phụ
Câu 1: Chứng kiến hành động và nghe lời tâu
bày của Trần Quốc Toản, vua Thiêụ Bảo có thái
độ và cách xử lí như thế nào? Thái độ và cách xử
lí đó cho thấy điều gì ở vị vua này?
Câu 2: Nhân vật Chiêu Thành Vương đã có
những lời nói như thế nào trước hành động xông
xuống thuyền ngự của Hoài Văn?
Câu 3: Thông qua lời nói của Chiêu Quốc
Vương em thấy nhân vật này là người như thế
nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh đọc ngữ liệu văn bản.
- HS hoạt động cá nhân, cặp đôi, nhóm, thảo luận,
thống nhất kết quả ghi vào phiếu bài tập.
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo thảo luận:
- HS trình bày kết quả (cá nhân/đại diện nhóm).
Bước 4: Đánh giá nhận xét:
- HS khác theo dõi, đánh giá, nhận xét, bổ sung.

Nhân vật vua Trần Nhân Tông:
Vua Nhân tông là vị minh quân, yêu
nước, cũng là người đức độ, bao
dung. Vừa biết lo toan việc nước
vừa thu xếp việc nhà, việc họ để tạo
ra sự đồng thuận, đoàn kết đồng
lòng để đánh giặc
Nhân vật Chiêu Thành Vương:
Đó là hình ảnh của bậc trưởng
thượng trong gia đình, yêu thương
quan tâm dạy dỗ thế hệ sau.

Nhân

vật

Chiêu

Quốc

- GV quan sát, hỗ trợ, tư vấn; nhận xét, đánh giá
kết quả làm việc của HS, chốt kiến thức, chuyển
giao nhiệm vụ mới.
Dự kiến sản phẩm:
Câu 1: Nhân vật vua Trần Nhân Tông
Thái độ của nhà vua:
Vua Nhân Tông “gật đầu, mỉm cười” bởi lời của
Quốc Toản hợp ý vua. Nhà vua tán thành và hài
lòng vì Quốc Toản tuổi còn nhỏ mà đã biết lo
toan việc nước, có lòng dũng cảm, có trí sáng
suốt nhận ra được âm mưu của giặc giả mượn
đường mà cướp nước ta.
Lời nói của nhà vua:
+ “Hoài Văn Hầu làm trái phép nước, tội ấy đáng
lẽ không dung. Nhưng Hoài Văn còn trẻ, tình
cũng đáng thương, lại biết lo cho vua, trong nước,
chí ấy đáng trọng”.
+ “Tất cả các vương hầu đến đây đều có phần
cam. Chẳng lẽ Hoài Văn lại không được hưởng.
Vậy thưởng cho em ta một quả.”
Về lí: hành động của Quốc Toản là trái phép
nước, tội ấy khó dung-> đáng trách. Những
hành động ấy thể hiện tấm lòng người biết lo cho
vua, cho nước-> đáng trọng.
Về tình: Quốc Toản tuổi còn trẻ, không
tránh khỏi những bồng bột, nông nổi-> đáng cảm
thông. Tình cảnh (cha mất sớm, thiếu người rèn
cặp, dạy dỗ thường xuyên-> đáng thương
Hành động của nhà vua:
Lấy quả cam ban thưởng cho Quốc Toản (như
bao nhiêu vương hầu khác dự hội).=> Hành động
vừa thể hiện sự ghi nhận, ngợi khen đồng thời
như lời an ủi, động viên, khích lệ với tấm lòng,
chí hướng của Quốc Toản.
Vua Nhân tông là vị minh quân, yêu nước, cũng
là người đức độ, bao dung. Vừa biết lo toan việc
nước vừa thu xếp việc nhà, việc họ để tạo ra sự
đồng thuận, đoàn kết đồng lòng để đánh giặc.
Nhân vật Chiêu Thành Vương
- Hành động và lời nói:
+ Thay cha nuôi dạy Quốc Toản, bảo ban cháu

Vương: là kẻ lòng dạ hẹp hòi, ích
kỷ, sợ hãi trước thế giặc mạnh, chỉ
quan tâm bảo toàn lợi ích của bản
thân mà không tính tới tồn vong của
đất nước của nhân dân của xã tộc.
Đó cũng là kẻ gian sảo, mượn việc
công để báo thù riêng.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Đan xen ý nghĩ của nhân vật với
lời kể, khắc họa rõ nét tính cách
nhân vật
- Ngôn ngữ mang màu sắc lịch sử
2. Nội dung
- Ca ngợi tấm lòng yêu nước của
người thiếu niên trẻ tuổi Trần Quốc
Tuấn
- Ca ngợi khí thế hào hùng của nhà
Trần và cha ông ta thời kháng chiến
chống quân Nguyên - Mông

học, làm những điều trung nghĩa.
+ Giải thích cho cháu phân biệt việc nhà ( xuề
xòa, thân mật thế nào cũng được)- việc nước (có
tôn ti, phép tắc không thể coi thường), chỉ cho
cháu thấy hậu quả (không những thân mang tội
chết, còn liên luỵ tới mọi người); khuyên cháu
làm điều đúng đắn (về quê thăm mẹ)=> Đó là
hình ảnh của bậc trưởng thượng trong gia đình,
yêu thương quan tâm dạy dỗ thế hệ sau.
Nhân vật Chiêu Quốc Vương
- Hành động và lời nói:
+ Vốn là kẻ chủ hòa (sau này khi giặc sang xâm
lược đã trở thành kẻ phản bội Tổ Quốc), Chiêu
Quốc Vương “sầm nét mặt” khi nghe Quốc Toản
thẳng thắn phê phán phe chủ hòa.
+ Đề nghị nhà vua chém đầu Quốc Toản để
“nghiêm quân lệnh”, trừng trị kẻ “làm loạn
phép nước”.
=> Ích tắc là kẻ lòng dạ hẹp hòi, ích kỷ, sợ hãi
trước thế giặc mạnh, chỉ quan tâm bảo toàn lợi
ích của bản thân mà không tính tới tồn vong của
đất nước của nhân dân của xã tộc. Đó cũng là kẻ
gian sảo, mượn việc công để báo thù riêng.
Nhận xét về các nhân vật phụ?
Tuy chỉ là các nhân vật phụ nhưng những nhân
vật ấy đều được khắc họa sống động. Chỉ với một
vài chi tiết, nhà văn đã làm hiện lên những bức
chân dung với địa vị, tính cách, suy nghĩ, hành
động, thái độ, cử chỉ rất riêng. Các nhân vật ấy
vừa làm sáng tỏ, nổi bật tính cách nhân vật trung
tâm đồng thời thể hiện chủ đề, tư tưởng tác phẩm.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Nhận xét chung về ngôn ngữ trong văn bản?
Văn bản đã sử dụng hệ thống các từ hán Việt để
chỉ tứơc vị, cách xưng hô, đồ vật của hoàng thất
kết hợp với các thành ngữ hán Việt chỉ điển
tích, điển cố. Những ngôn ngữ mang đậm sắc thái
cổ xưa này đã góp phần tạo nên bối cảnh trang
trọng trong một giai đoạn lịch sử huy hoàng của
nhà Trần.
Bước 2:Thực hiện nhiệm vụ
* Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm

vụ:
- Gv quan sát, lắng nghe.
- Hs quan sát sách giáo khoa tìm câu trả lời.
Bước 3:Thảo luận, báo cáo
- Hs trình bày sản phẩm cá nhân
Bước 4: Đánh giá, nhận định
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức đã học vào làm bài tập.
b) Tổ chức thực hiện:
- Sử dụng phần mềm PowerPoint
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Bài tập1 : Qua việc đọc hiểu văn
- Gv chuyển giao nhiệm vụ: Cách đọc hiểu một
bản “ Lá cờ thêu sáu chữ vảng”,
truyện lịch sử
em hãy rút ra phương pháp đọc
hiểu một văn bản truyện lịch sử?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
* Học sinh trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ:
- Gv quan sát, lắng nghe.
- Hs quan sát sách giáo khoa tìm câu trả lời.
Bước 3: Báo cáo và thảo luận:
- Hs trình bày sản phẩm cá nhân

Bước 4: Nhận định, đánh giá.
Gv chốt kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu: Hs thực hiện bài tập
b) Tổ chức thực hiện:
- Sử dụng phần mềm PowerPoint,
- Kĩ thuật/ Phương pháp: V i ế t t í c h c ự c

Bài 2: Vẽ sơ đồ tư duy thể hiện
nội dung bài học.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập: Viết đoạn văn (khoảng 7-9 câu) phân tích chi tiết
Trần Quốc Toản bóp nát quả cam?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ, hình thành và triển khai ý tưởng, tư duy độc
lập…
Bước 3: Báo cáo thảo luận: GV gọi bất kì cá nhân nào trình bày kết quả.
Gợi ý:
Kiểu bài: phân tích một chi tiết trong tác phẩm văn học.
Chủ đề đoạn văn: chi tiết Trần Quốc Toản bóp nát quả cam
Dung lượng: 7-9 câu
Đoạn văn có thể gồm có ý như sau:
+ Hoàn cảnh Trần Quốc Toản bóp nát quả cam: sau khi xuống thuyền ngự, bày tỏ quyết tâm
đánh giặc với nhà vua, bị từ chối và được nhà vua tặng quả cam.
+ Tâm trạng của Trần Quốc Toản sau khi được tặng cam? Chàng đã có những suy nghĩ, cử
chỉ gì?
+ Ý nghĩa của chi tiết nàỳ trong việc khắc họa chân dung nhân vật Trần Quốc Toản?
Bước 4: Kết luận, đánh giá.
IV. PHỤ LỤC
 Rubic đánh giá hoạt động thảo luận nhóm
TIÊU CHÍ
CẦN CỐ GẮNG
TỐT
XUẤT SẮC
(0 – 4 điểm)
(5 – 7 điểm)
(8 – 10...