ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KỲ I
MÔN NGỮ VĂN LỚP 8
THỜI GIAN:90 PHÚT (KHÔNG KỂ THỜI GIAN GIAO ĐỀ)
---------------------------------------------------------------PHẦN I.   ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn thơ và thực hiện câu hỏi dưới đây.
             “…Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ.
Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác.
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.”[…]
(Trích bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” – Minh Huệ)
Câu 1. Văn bản trên được viết theo thể thơ nào ?
Câu 2.  Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn thơ trên?
Câu 3. Trong khổ thơ sau có mấy từ láy :
                                   “Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác”.
Câu 4. Tâm trạng của anh đội viên biểu hiện như thế nào trong đoạn thơ trên?
Câu 5. Nghĩa của từ “ trầm ngâm ” được hiểu như thế nào?
Câu 6 Nội dung chính của đoạn thơ trên là gì ?
Câu 7.  Hình ảnh “ Người Cha” trong câu thơ “ Người Cha mái tóc bạc” được hiểu
như thế nào ?

Câu 8.   Em có suy nghĩ gì về hình ảnh của Bác trong đoạn thơ trên?
Câu 9  Qua đoạn thơ trên,em sẽ làm gì để thể hiện lòng kính yêu đối với Bác?
PHẦN 2 : Viết (4,0 điểm)
Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 300 chữ) chia sẻ cảm xúc về bài thơ sau:
Nhớ mùa thu Hà Nội
Hà Nội mùa thu, cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ
Nằm kề bên nhau, phố xưa nhà cổ, mái ngói thâm nâu.
Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội
Mùa hoa sữa về thơm từng ngọn gió
Mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ
Cốm sữa vỉa hè thơm bước chân qua.
Hồ Tây chiều thu, mặt nước vàng lay bờ xa mời gọi
Màu sương thương nhớ, bầy sâm cầm nhỏ vỗ cánh mặt trời.
Hà Nội mùa thu đi giữa mọi người
Lòng như thầm hỏi, tôi đang nhớ ai
Sẽ có một ngày trời thu Hà Nội trả lời cho tôi
Sẽ có một ngày từng con đường nhỏ trả lời cho tôi.
Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội
Nhớ đến một người...
Để nhớ mọi người.
(Trịnh Công Sơn, lời thơ của bài hát Nhớ mùa thu Hà Nội)

Đáp án đề kiểm tra giữa kì 2 Văn 8
Câ
u

Yêu cầu cần đạt

Điể
m

PHẦN ĐỌC HIỂU
1

Thể thơ năm chữ

0,5

2

Biểu cảm

0,5

3

3 từ láy

0,5

4

Ngạc nhiên , thương cảm

0,5

5

Có dáng vẻ đang suy nghĩ, nghiền ngẫm điều gì

0,5

6

. Hình ảnh của Bác và tâm trạng của anh đội viên trong lần đầu thức giấc.

0,5

7

Là Bác Hồ, Bác được ví như người cha yêu thương chăm sóc che chở cho
các anh đội viên.

0,5

HS đưa ra được ý kiến cá nhân về hình ảnh của Bác qua nội dung của đoạn thơ, có
thể như sau:
- Bác là một người luôn quan tâm, lo lắng cho dân, cho nước.
8

9

- Tấm lòng yêu thương rộng lớn của Bác Hồ với đồng bào, chiến sĩ và thể hiện 0,5
tình cảm kính yêu, khâm phục của bộ đội, nhân dân đối với Bác Hồ.

HS nêu những việc làm cụ thể của bản thân để thể hiện lòng kính yêu đối với
Bác:  (Nêu tối thiểu 2 việc làm)
- Cố gắng học tập, tu dưỡng đạo đức để trở thành người có ích.
- Thực hiện theo 5 điều Bác Hồ dạy
- Sống đoàn kết, yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ những người gặp khó khăn, hoạn
nạn...

- Yêu quê hương, đất nước, dân tộc...
PHẦN VIẾT
Gợi
ý
nội
dung

a. Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của đoạn văn .

0,25

b. Xác định đúng nội dung chủ yếu cần bày tỏ cảm xúc.

0,25

c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn. Có thể viết đoạn văn theo
3.0
hướng sau:
- Bài thơ là những dòng cảm xúc và nỗi nhớ thiết tha về một Hà Nội cổ kính,
nên thơ vào độ thu về.
- Về cấu trúc, bài thơ có năm khổ không đều nhau về số dòng, số chữ. Mỗi
khổ biểu đạt một khía cạnh nội dung, cảm xúc; nhưng tất cả thể hiện nỗi
nhớ của Trịnh Công Sơn về mùa thu và con người Hà Nội. Hai dòng đầu là
nỗi nhớ về một Hà Nội mùa thu với vẻ đẹp lãng mạn, cổ kính mang dấu ấn
của đất Kinh kỳ xưa. Khổ hai là nỗi nhớ của tác giả về hương hoa sữa,
hương cốm mới – những nét rất đặc trưng của mùa thu Hà Nội. Khổ ba là
hình ảnh Hồ Tây trong một buổi chiều thu huyền ảo, khói sương. Khổ bốn
và năm là tình yêu và nỗi nhớ của tác giả về con người Thủ đô trong nỗi
niềm riêng “nhớ đến một người”.
- Bài thơ với ngôn từ và hình ảnh gợi cảm, mượt mà, đã diễn tả tài tình thần
thái của mảnh đất kinh kỳ. Đó là một Hà Nội thật lãng mạn, mộng mơ khi
mùa thu về cùng với nét trầm tư, cổ kính của “phố xưa nhà cổ, mái ngói
thâm nâu” mà không nơi nào có được. Qua bài thơ, người đọc bắt gặp hồn
thiêng núi sông ngàn năm, đồng thời vẽ nên một bức tranh mùa thu tuyệt
vời, mê đắm lòng người qua hình ảnh “cây cơm nguội vàng, cây bàng lá
đỏ”.
- Nếu khổ đầu Trịnh Công Sơn hoài niệm vẻ đẹp ấn tượng nhất, dễ nhận
thấy nhất của mùa thu Hà Nội qua màu đỏ của lá bàng, màu vàng của hàng
cây cơm nguội, thì sang khổ hai tác giả lại tập trung vào cái tinh vi, vô hình
nhưng lại sống động của mùi hoa sữa và hương cốm thơm mỗi độ thu về.
Trong khoảnh khắc giao mùa ấy, nét đặc trưng của mùa thu Hà Nội được
tác giả khám phá và đưa vào ca từ các hình ảnh vô cùng mới mẻ, ấn tượng.
Từng ngọn gió mùa thu thơm nồng nàn hoa sữa, từng bàn tay nhỏ nhắn
thơm hương cốm xanh, ngay cả những bước chân người đi trên hè phố
cũng bất giác vương vương thơm mùi cốm sữa. Xa Hà Nội, nhưng những
gì thuộc về Hà Nội vẫn không rời, cứ vấn vương như một nỗi niềm: “Hà Nội
mùa thu, mùa thu Hà Nội/Mùa hoa sữa về, thơm từng ngọn gió/Mùa cốm
xanh về, thơm bàn tay nhỏ/Cốm sữa vỉa hè, thơm bước chân qua”.
- Trong khổ ba, hình ảnh Hồ Tây vào buổi chiều thu hiện lên huyền ảo và
nên thơ như một bức tranh thủy mặc được nhà danh họa vừa phác vẽ
xong. Mặt nước hồ lay động dưới ánh chiều vàng như thể đang xuyến xao,
rung cảm theo tiếng mời gọi của bờ xa. Màu sương mờ lãng đãng, giăng
giăng như niềm nhớ thương da diết; từng bầy sâm cầm tránh rét đang bay
về hướng mặt trời tìm hơi ấm cuối thu.
- Bài thơ sử dụng nhiều hình ảnh đặc trưng của Hà nội, các phép điệp ngữ,

điệp cấu trúc, ngôn ngữ gợi cảm... trong lời thơ gợi lên tình cảm lưu luyến,
bâng khuâng và cả nỗi nhớ thiết tha trong tâm hồn tác giả.
- Bài thơ làm chúng ta ngỡ ngàng khi nhận được tín hiệu tình yêu thiết tha,
bỏng cháy của Trịnh Công Sơn dành cho con người nơi đây. Bắt đầu là tình
yêu đối với một người khi “đi giữa mọi người”. Nỗi nhớ ở đây vừa hiện hữu,
cụ thể về “một người” nhưng lại hoàn toàn vô hình, vô danh tính. Chính nét
khơi gợi nhiều mông lung ấy đã được sự chia sẻ, đồng cảm của nhiều bạn
đọc yêu thơ, các thế hệ yêu nhạc Trịnh Công Sơn, yêu mùa thu Hà Nội.
d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, suy nghĩ sâu sắc, sáng tạo.
e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp,
ngữ nghĩa tiếng Việt.

0,25