CẢM TẠ

Có một câu tục ngữ kỳ lạ nói rằng: “Cuốn sách giống như một khu vườn bỏ trong túi áo”. Tôi
biết rằng có vô số người đã giúp tôi để cho cuốn sách này ra đời. Mỗi người đều đã giúp tôi
định hình các ý tưởng và thực hiện cuốn sách. Tôi muốn bày tỏ mối cảm kích tận đáy lòng của
tôi đối với những người đó.
Còn đối với hàng trăm bậc phụ huynh - những người đã theo dự các cuộc hội thảo của tôi qua
nhiều năm: tôi cảm tạ mỗi người trong các bạn vì đã thành thật chia sẻ các mối quan tâm, các
câu chuyện, những gợi ý và những thành tựu của các bạn.
Đối với những người tại Oxygen Media, đặc biệt Anne Patrick và Donna Sher, cảm ơn sự ủng hộ
và những cơ hội các bạn tạo ra để làm việc với mẹ các bạn. Tất cả các lá thư trong cuốn sách
này là từ các bậc cha mẹ viết gởi cho website của tôi. Các câu hỏi của họ giúp tôi hiểu được các
hành vi nào của trẻ thật sự gây phiền nhiễu cho cha mẹ nhất, và các câu trả lời thành thật của
họ giúp tôi tạo ra được những chiến lược rèn dạy có thể ngăn chặn các ứng xử xấu của trẻ (Tôi
tự cho phép cắt xén bớt độ dài của các lá thư và thay đổi tên họ nhằm bảo vệ sự riêng tư của
họ).
Đối với ban biên tập của tờ Parents, đặc biệt là Diane Debrovner, tôi gửi lời cảm tạ vì đã được
làm việc trong ban cố vấn và có dịp nói chuyện với các nhà văn lớn về đề tài này, đặc biệt là với
Vicky Mlyniec và Deb Waldman. Tôi cũng đặc biệt cám ơn Leslie Lambert, người đã phỏng vấn
tôi với một bài trên tạp chí Parents là bài “Từ Hỗn Loạn đến Hợp Tác: Cuộc chuyển hóa kỷ luật
trong 21 ngày”, kết quả là làm nên tình bạn tuyệt hảo giữa chúng tôi và ươm hạt giống cho
cuốn sách này.
Xin cảm tạ nhóm cổ vũ cho cá nhân tôi, những người luôn luôn có mặt bên cạnh tôi: Xin cảm ơn
lòng trung thành và sự ủng hộ nhiệt tình của các bạn. Tôi cũng mãi mãi biết ơn Annie Leedom chủ tịch của netconnectpublicity.com, vì tài năng quảng cáo của cô trên Internet, vì tinh thần
lạc quan bền bỉ, và vì tình bạn kiên định của cô; cảm tạ Adrienne Biggo, vì sự ủng hộ vô cùng to
lớn và đã tìm những phương cách tài tình để quảng cáo; cám ơn Steve Landom vì đã tạo cho
tôi một website tuyệt vời, và đã kiên nhẫn vô hạn khi nói chuyện với tôi; cám ơn Dottie DeHart
vì các chiến dịch quảng cáo và vì sự khích lệ không ngừng; cám ơn Hanoch McCarty vì tính khí
vui vẻ của anh và vì đã thường xuyên cung cấp cho tôi danh sách những cuốn sách đáng đọc
nhất; cám ơn Francesca Donlan - phóng viên tờ Gannett, vì tình bạn và vì những bài báo xuất
sắc; cám ơn Naomi Drew, bạn và bạn đồng chí, vì đã có đôi tai đồng cảm và những lời khích lệ
ân cần; cám ơn Jack Canfield, đã cho những lời khuyên hoàn hảo và giúp tôi nhớ cười; cám ơn
Barbara Keane, Judy Baggott và Patty Service, những người bạn thân thật sự trung thành, đã
luôn luôn thu xếp để việc viết của tôi dễ dàng hơn, bằng cách lúc nào cũng vui nhộn và sẵn
sàng.
Cảm tạ nhóm ở Jossey – Bass – nhất là Jesica Church, Beverly Miller, Erin Jon, Jenifer Wenzel,
Lasell Whipple, Seth Schwartz và Amy Scott. Có may mắn thực hiện ba cuốn sách với nhóm
làm việc tận tụy này quả là một đặc ân. Xin cảm tạ Alan Rinzler, nhà biên tập tài năng và là
người hiểu biết thâm sâu cuốn sách này. Tôi gửi lời cảm tạ đến ông vì rất nhiều điều: đã ươm
mầm ý tưởng đầu tiên, và khả năng lạ lùng là luôn tìm thấy gợi ý hoàn hảo lúc cần thiết cũng
như sự ủng hộ của ông đối với từng bước trong công việc của tôi. Một tác giả phải thật là may
mắn mới có được một nhà biên tập như vậy.

Và cuối cùng, lời cảm tạ gửi đến gia đình tôi, những người đã thật sự tạo nên sự khác biệt trong
cuộc đời tôi, những người đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành: người chồng và người bạn tốt nhất
của tôi - Craig, vì sự ủng hộ, lòng kiên nhẫn và tình yêu liên tục qua suốt mỗi giai đoạn trong
cuộc đời tôi; cha mẹ tôi - Dan và Treva Ungaro, đã tiêu biểu cho khái niệm kỳ diệu, tình yêu
thương không điều kiện; mẹ chồng tôi - Lorayne Borba, vì đã lạc quan và khích lệ tôi liên tục;
và cuối cùng, niềm vui thật sự của đời tôi: các con trai Jason, Adam và Zach, vì lòng yêu thương
bất biến và niềm vui chúng mang đến cho tôi. Cảm tạ tất cả những lần chúng hỏi, “Cuốn sách
xong chưa hả mẹ?” Nào, xong đây rồi!

LỜI TỰA
“Kỷ luật” là một trong những đề tài được tranh luận nhiều nhất trong việc nuôi dạy con cái. Chỉ
riêng từ này thôi đã có thể khuấy động lên nhiều kỷ niệm không vui: Khóc lóc, la hét, đánh
nhau, tâm trạng căng thẳng… Với những người khác, đó là những loại hình phạt dữ tợn và lạ
lùng, hoặc một thứ gì đó mà chỉ có các ông cha bà mẹ độc ác mới dùng đến.
Chúng ta hãy nhìn nhận rằng vấn đề kỷ luật đã bị mang tiếng không tốt. Ngay cả các chuyên gia
về trẻ em cũng không đồng ý với nhau về các phương pháp để ngăn chặn hành vi xấu và tỏ ra
rất khác nhau trong cách tiếp cận: Giờ nghỉ, hệ quả luận lý, thu hồi đặc ân, bỏ lơ, trừng phạt
thân xác, giảng giải và dạy dỗ. Vì vậy mà không lạ gì các bậc làm cha mẹ cũng lúng túng trong
việc đối phó với các “trò” của con họ. Một số thì bằng lòng chịu đựng những tánh tật của trẻ. Số
khác thì sợ rằng kỷ luật sẽ làm cho quan hệ giữa cha mẹ và con cái xấu đi, tốt hơn hết là để cho
ai đó làm việc này.
Nhưng cho dù chúng ta không thích việc kỷ luật thì chúng ta vẫn phải thực hiện vì đó là bổn
phận làm cha mẹ. Công việc của chúng ta là giúp cho trẻ biết cư xử đúng đắn, và can thiệp khi
thấy chúng đi lệch quỹ đạo vì có lẽ không ai thấy vui khi những đứa trẻ rên la, cắn, đánh nhau,
nói láo, ăn cắp cả. Không vui cho chúng ta, cho gia đình và bạn bè, cho trường học và cho cộng
đồng, và chắc chắn cho chính bọn trẻ.
Vấn đề ở đây là không phải là có nên kỷ luật hay không, mà là phải sử dụng hình thức kỷ luật
nào để loại bỏ hành vi xấu vĩnh viễn. Vấn đề tôi muốn đề cập là về sự thay đổi phẩm cách
thường xuyên, để loại bỏ tính xấu một lần cho tất cả để bạn không bao giờ phải trừng phạt tính
xấu ấy một lần nữa. Đây là một quan niệm nuôi dạy trẻ sâu sắc, và là bí quyết để làm tốt bổn
phận của các bậc cha mẹ. Cuốn sách này nói về điều đó. Đây là một cách tiếp cận mới duy nhất
sẽ làm thay đổi bạn với tư cách là bậc cha mẹ và giúp bạn biết làm cách nào để rèn luyện con
cái.
Đây là cuốn sách duy nhất đề cập đến vấn đề kỷ luật mà bạn cần có. Tôi đoán chắc như vậy vì
tôi biết Michele Borba và công việc của bà. Bà không dài dòng về lý thuyết và chỉ cách cho
chúng ta hành động ngay, từng bước một, để thay đổi cách ứng xử của trẻ. Chương trình
chuyển hóa của bà với những hoạt động kỳ diệu đầy tính sáng tạo và thường rất vui đến nổi
việc uốn nắn các em trở thành một công việc chẳng nhọc nhằn chút nào, và quan trọng nhất là
nó rất hữu hiệu! Những ý tưởng trong sách được thu thập từ các bậc phụ huynh như bạn,
những người đã từng buồn phiền vì các cố gắng của họ không mang lại hiệu quả. Những cách
cư xử xấu vẫn tiếp tục, các xung khắc trong tình yêu tăng lên, và lòng tự trọng của con cái họ
thì rơi tụt xuống. Thế nhưng khi họ kiên trì tuân theo các kế hoạch chuyển đổi đặc biệt của
Michele, các tật xấu của con cái họ hoàn toàn biến mất. Họ còn nhận thấy con cái của mình tỏ
ra hợp tác, xử sự tốt và vui vẻ hơn. Ngoài ra, chúng còn khám phá ra sự thay đổi trong chính
chúng, chúng ít bị ngoại áp (xì trét) và bằng lòng với bố mẹ hơn. Bạn đòi hỏi gì hơn thế nữa? Vì
vậy bạn không nên chỉ đọc suông cuốn sách này, mà phải sử dụng nó, biến những ý tưởng
thành hiện thực và bạn sẽ đạt được điều bạn mong muốn nhất: Một đứa trẻ biết cư xử. Tôi
chúc bạn thành công trong nhiệm vụ quan trọng nhất của cuộc đời!
Jack Canfield

Phần 1
Chuẩn bị để thay đổi
Đừng sợ đi chậm; chỉ sợ đứng yên một chỗ.
Tục ngữ Trung Quốc
KHỞI ĐẦU
“Thật không thể tin được. Tôi phải thú nhận điều này, nhưng quả là thằng nhóc nhà tôi đang
làm tôi phát điên. Nó được mười tuổi, và nói chung là một đứa trẻ ngoan, nhưng cách nó hành
động đôi khi khiến tôi cứ nghĩ là đầu óc nó ở đâu đâu đấy. Tôi đã thử cho nó các đồ chơi bằng
hình ảnh, cấm túc nó, không cho hưởng các đặc quyền, và thậm chí mua chuộc nữa. Chúng có
tác dụng trong một lúc, nhưng rồi đâu lại vào đấy. Tôi đã hết cách và đành chịu thúc thủ. Có
cách nào để khiến nó cư xử tốt – và được như vậy mãi – mà tôi vẫn giữ được bình tĩnh? Nhất
định phải có!”
Carolyn, một người mẹ ở Scattle, Washington.
“Mẹ phải bảo con đến bao nhiêu lần nữa?”
“Thôi đủ rồi! Đừng nói nữa!”
“Tại sao con không cư xử coi cho được nhỉ?”
Nghe quen quá phải không bạn? Đúng, nhưng không phải một mình bạn như vậy đâu. Một
trong những điều các bậc làm cha mẹ quan tâm nhất là làm sao để con cái họ cư xử tốt. Tôi biết
được điều này không chỉ vì tôi là mẹ của ba đứa con tuổi mới lớn, mà còn vì tôi từng là một cô
giáo, là người phụ trách mục Oxygen Media, thành viên hội đồng tư vấn của tạp chí “Phụ
huynh”, và người lãnh đạo phòng sinh hoạt phụ huynh học sinh. Qua nhiều năm, tôi nhận được
hàng trăm câu hỏi từ các bậc cha mẹ lo lắng cho con cái mình, và thấy được hai nỗi ưu tư lớn
của họ.
Thứ nhất, các bậc cha mẹ hầu như chỉ hỏi về những tật giống nhau của trẻ.
Không vâng lời, tính hay bắt nạt, ca thán, mè nheo, cãi lại đứng đầu sổ. Họ còn phàn nàn về tính
cáu kỉnh, lo âu, đánh nhau… của chúng. Tôi đã ghi nhận và tìm ra ba mươi tám tánh tật của trẻ
làm họ phiền lòng nhiều nhất.
Thứ hai, các vị này muốn biết cách xử phạt con họ không chỉ để ngăn chận các tật xấu ngay lập
tức, mà còn loại trừ hẳn, khỏi phải nhắc nhở, nài xin, dỗ dành, quát mắng, hăm dọa hay mua
chuộc gì cả.
Tôi đã lặp đi lặp lại cùng một câu trả lời và một lời khuyên mãi cho đến lúc một vị phụ huynh
hỏi tại sao tôi không viết nó ra thành sách, và thế là cuốn sách này ra đời. Những bức thư trong
sách này là của các bậc phụ huynh và những lời giải đáp là những điều mà tôi đã từng đưa ra vô
số lần. Điều khác biệt ở đây là dù cho tôi có trao cho bạn những phương cách đơn giản và đã
được thử nghiệm để thay đổi tánh tật con bạn, thì tôi vẫn yêu cầu bạn dấn thêm một bước.
Đừng đọc suông, mà hãy cam kết thay đổi cách cư xử của con bạn bằng cách đưa ra một kế
hoạch hành động giúp chúng thành công, và kiên trì áp dụng cho đến lúc thật sự nhìn thấy sự
thay đổi. Tôi gọi điều đó là Thay Đổi Cách Cư Xử, và cuốn sách này sẽ giúp bạn.
Tôi sẽ giúp bạn kế hoạch, nhưng chính bạn phải thực hiện. Và nếu làm được, thì đây là phần
thưởng: quan hệ giữa bạn và con bạn sẽ cải thiện, gia đình bạn sẽ hòa hợp hơn, và con bạn sẽ

cư xử theo cách bạn muốn. Làm được những điều này hay không là do bạn. Nhưng chẳng phải
bổn phận cha mẹ là như vậy sao? Rốt lại, bổn phận lớn của các bậc làm cha mẹ như chúng ta là
nuôi dạy con cái sao cho chúng thành những con người hạnh phúc, biết cư xử hợp khuôn phép.
Đây là những điều bạn sẽ đạt được khi bạn tiến hành kế hoạch Thay Đổi Cách Cư Xử. Hãy bắt
đầu.
DÙNG CUỐN SÁCH NÀY CÁCH NÀO?
Tất cả những phương cách bạn cần để giúp con bạn thay đổi cách cư xử đều có trong sách này.
Nhưng sau khi đã làm việc với hàng trăm bậc cha mẹ, tôi tin rằng có một vài ý tưởng có thể
giúp cho những cố gắng của bạn. Tôi chân thành khuyên bạn hãy theo năm bước chuẩn bị sau
đây mỗi lần bạn thi hành một phương cách mới nhằm đạt được một hiệu quả lâu dài.
§ Dùng một cuốn nhật ký. Mỗi một sự thay đổi đều gợi cho bạn suy nghĩ về cách ứng xử của
con bạn. Xin bạn hãy ghi lại những ý tưởng và kế hoạch hành động vào cuốn sổ này. Nó có thể
đóng bìa da đẹp đẽ hay chỉ là một quyển sổ thường. Nhưng hãy nhớ ghi đều đặn mỗi ngày. Bạn
có thể xem lại, thấy những lối cư xử mà bạn có thể quên đi nếu không đọc, và theo dõi sự tiến
bộ của con bạn. Ngay cả những bậc cha mẹ miễn cưỡng dùng sổ nhật ký cũng thấy được lợi ích
to lớn mà nó mang lại cho họ.
§ Trao đổi với những người có trách nhiệm với con bạn. Gia đình, ông bà, thầy giáo, bà con thân
thuộc, huấn luyện viên, các mục sư, người giữ trẻ – để hiểu ý kiến của họ về cách ứng xử của
trẻ. Thí dụ, trẻ có cư xử với họ giống như với bạn không? Họ có hiểu nguyên nhân tánh tật của
trẻ? Họ phản ứng ra sao? Có hiệu quả không? Họ có những đề nghị gì? Khi bạn thảo kế hoạch
hành động, hãy mời họ tham gia. Càng hợp tác, bạn sẽ càng thành công. Hãy kiên trì trước sau
như một.
§ Theo dõi cách cư xử trẻ cần học với một quyển lịch hàng tháng. Tìm tờ lịch có chỗ trống để
bạn ghi vài câu mỗi ngày về sự tiến bộ của con bạn. Thí dụ, hãy ghi ngày bắt đầu. Khi có sự tiến
triển, mỗi ngày hãy ghi số lần con bạn vi phạm. Nếu kế hoạch có hiệu quả, bạn sẽ thấy những
lần vi phạm giảm thiểu dần.
§ Tài liệu tham khảo. Đi kèm với kế hoạch học hỏi là việc đọc thêm sách báo. Cả bạn lẫn con
bạn đều phải đọc. Sách vở giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách cư xử và hỗ trợ cho kế hoạch đang
tiến hành.
§ Lập một nhóm phụ huynh. Một trong những cách tốt nhất để dùng sách này là cùng thảo luận
với các bậc phụ huynh khác về những vấn đề này. Bạn sẽ thấy con cái của họ cũng có những
vấn đề y như con bạn (điều này làm an ủi bạn đôi chút), và bạn cũng có dịp nghe những điều
nên và không nên làm trong việc xóa bỏ những tật xấu của chúng. Thành ra bạn hãy thành lập
hay tham gia một nhóm nào đó, nhiều người hay ít người cũng được. Điều cần là hãy chia sẻ
kinh nghiệm và gặp nhau đều.
LÀM SAO ĐỂ KẾ HOẠCH THAY ĐỔI CÁCH CƯ XỬ ĐẠT HIỆU QUẢ?
Tất cả kế hoạch trong sách này đều theo một dạng chung, đơn giản và dễ áp dụng. Đây là
những thành phần của mỗi kế hoạch.
1. Tôi nhận một bức thư từ một vị phụ huynh lo lắng về vấn đề phẩm hạnh của con mình.
Những bức thư này đều nói về những vấn đề thường gặp nhất trong cách cư xử của lũ trẻ.
2. Tôi đưa ra một vài lời khuyên về cách tốt nhất để chuyển hóa tánh xấu đó.
3. Một phần lớn sách lược đã được trình bày để cải thiện mỗi vấn đề về cách ứng xử. Những kỹ
thuật này được chọn từ những nghiên cứu thực tiễn của chuyên gia giỏi nhất trong lĩnh vực
tâm lý con cái trong gia đình. Bạn hãy xem xét kỹ lưỡng các phương pháp này và chọn cái thích

hợp nhất cho trường hợp con bạn.
4. Kế hoạch Thay Đổi Cách Ứng Xử sẽ hướng dẫn bạn cách áp dụng những hướng dẫn này vào
từng trường hợp cụ thể. Đây là phần căn bản tạo nên kế hoạch hành động để thay đổi phẩm
hạnh con của bạn. Bạn cần hồi tưởng lại những vấn đề của chính bạn cả trong quá khứ và hiện
tại để tạo ra mối liên lạc giữa bạn và con cái cũng như hiểu được chúng. Nó cũng giúp bạn thấy
nên phản ứng như thế nào cho đúng đối với những tánh tật của bọn trẻ. Quan trọng nhất là việc
này sẽ buộc bạn tận lực để hiểu lý do hành động của con cái. Bạn sẽ ghi lại những ý tưởng, cách
phản ứng, và những cái bạn quan tâm nhất trong sổ nhật ký.
5. Lời hứa cho mỗi vấn đề về hạnh kiểm. Lời hứa này sẽ thúc bạn ghi chính xác điều bạn đồng ý
làm trong 24 giờ tới. Và hãy làm điều đó. Nghiên cứu cho biết bạn có hơn 90 phần trăm khả
năng thành công nếu bạn bắt đầu kế hoạch trong vòng 24 tiếng đồng hồ. Đừng chần chừ!
6. Phần kết quả với chỗ trống ghi sự tiến bộ của con bạn trong ba tuần lễ tới. Nghiên cứu cũng
cho thấy sự thay đổi cách cư xử cần tối thiểu 21 ngày để lặp đi lặp lại, vì vậy đừng vội bỏ cuộc.
7. Đọc sách báo về vấn đề có liên quan. Cả cha mẹ và con cái cùng làm.
BẠN CÓ BIẾT?
Các công trình khoa học tiết lộ rằng 85 phần trăm các bậc cha mẹ có con dưới 12 tuổi dùng đòn
roi khi họ bực mình, dù không tới 10 phần trăm cảm thấy nó không hiệu quả. 65 phần trăm các
bậc phụ huynh nói rằng họ muốn xử phạt con cái chỉ cho chúng những hậu quả, và khuếch tán
sự tiến bộ. Nhưng tại sao họ dùng đòn roi? Vì họ không biết cách nào tốt hơn nữa.

Phần 2
Những cơ sở của việc thay đổi cách cư xử
Kẻ nào muốn dời những ngọn núi, phải bắt đầu
bằng việc đem đi những hòn đá nhỏ.
Vô Danh

QUYẾT TÂM HÀNH ĐỘNG
“Tôi làm đủ chưa? Hay tôi đã làm quá nhiều?”
“Tôi có nghiệt ngã không? Hay tôi cần nghiêm khắc hơn?”
“Có lẽ tôi nên cấm túc con mình. Làm sao bây giờ? Tại sao nó không cư xử đúng đắn?”
Nuôi dạy con cái không phải là việc dễ dàng, nhất là thời bây giờ. Chúng ta nằm trằn trọc, ưu tư
về khả năng làm cha mẹ của mình, cũng như tự vấn về những sự lựa chọn của chúng ta. Nhưng
có vài bí quyết làm giảm bớt căng thẳng của việc làm cha mẹ, và giúp con chúng ta làm theo
điều ta muốn.
Bí quyết rèn luyện kỷ luật quan trọng nhất là như thế này: Cách cư xử tốt có thể học được, nghĩa
là nết xấu có thể tránh được. Hãy nghĩ về điều đó. Bẩm sinh trẻ không xấu xa, thô lỗ, ngang
ngạnh, hống hách hay ích kỷ. Chúng nhiễm những thói đó. Rồi những tính cách ấy giúp chúng
đạt được điều mình muốn, vì vậy chúng cứ tái diễn mãi.
Hãy nhớ điều quan trọng này: thói xấu không tự mất đi. Để loại bỏ chúng, phải có người can
thiệp, và người đó chính là bạn. Bảo con bạn đừng làm điều xấu, cấm túc nó, và đưa ra một bài
giảng đạo đức thật hay kèm theo cái nhìn nghiêm khắc không đoan chắc là con bạn sẽ sửa đổi
đâu. Những hình thức kỷ luật ấy tạm thời ngăn được các thói xấu, nhưng hiếm khi diệt chúng
tận gốc. Vì vậy bọn trẻ lại chứng nào tật ấy, và chúng ta cũng xử sự như trước: van nài, dỗ ngọt,
la mắng, dọa dẫm và mua chuộc để chúng cư xử cho đúng đắn. Và rồi ta lại kiệt sức, buồn
phiền, thất vọng và ngờ vực năng lực của mình.
Bạn hãy nhớ rằng mục tiêu của chúng ta không chỉ là ngăn chặn tạm thời hành vi xấu của trẻ,
mà phải thay đổi những thói quen này để chúng không trở lại nữa. Đó là mục đích của quyển
sách này: một phương pháp rèn luyện kỷ luật mới giúp con bạn thay đổi hẳn cách cư xử. Cuối
cùng bạn sẽ có không chỉ có đứa con ngoan hơn, mà tinh thần bạn cũng sẽ thư thái hơn nhiều.
Vậy nên chúng ta hãy sẵn sàng cho những biến chuyển lớn bằng cách xem xét những điểm
quan trọng của một kế hoạch hành động.
NHỮNG ĐIỀU QUAN TRỌNG CẦN NHỚ
ĐỂ THAY ĐỔI CÁCH CƯ XỬ CỦA CON BẠN
Có năm bí quyết. Chúng nằm trong mỗi kế hoạch thay đổi của quyển sách này. Nhưng điều
quan trọng là bạn nhận ra chúng để áp dụng bất kỳ lúc nào bạn muốn thay đổi cách cư xử của
con cái bạn.
1. Xác định cách cư xử. Việc đầu tiên này rất quan trọng. Bạn phải nhận ra tính xấu nào làm mọi
người điên tiết. Cứ cho là con bạn có một số tính xấu cần sửa chữa, nhưng tốt nhất là hãy tập

trung cải thiện một nết đặc biệt - và đừng bao giờ nhiều hơn hai - một lần thôi. Làm vậy, bạn
có thể đưa ra một kế hoạch cụ thể để bứng gốc nết xấu đó, và bạn càng dễ thành công hơn. Vậy
nên đừng nói: “Nó không xử sự đúng”. Thay vào đó, hãy chú ý vào một tật riêng biệt mà bạn
muốn loại bỏ, chẳng hạn: “Nó hay cãi lại”.
2. Lập một kế hoạch sửa đổi chắc chắn. Khi đã nhận thấy tật xấu, bạn cần có một kế hoạch để
ngăn nó lại. Kế hoạch này phải: 1. nhắm vào cách cư xử của con bạn, 2. nói rõ cách uốn nắn, 3.
đưa ra nết tốt để thay thế, và 4. diễn tả cách bạn sẽ dạy nó. Các kế hoạch phải cụ thể và nhằm
vào nhu cầu độc nhất của con bạn mà thôi. Tôi sẽ trao cho bạn những sách lược cần thiết, và
những gợi ý giúp bạn tạo một kế hoạch chính xác cho con bạn. Điều bạn cần làm là theo đúng
các bước và ghi lại những ý tưởng của mình vào sổ nhật ký.
3. Nêu hình thức xử phạt. Nếu con bạn tiếp tục phạm lỗi, điều cần làm là nêu hình thức xử phạt.
Hình thức xử phạt phải công bằng, thích hợp với trẻ, hợp với tội, và cần cho trẻ biết trước. Và
nó phải được áp dụng ngay khi trẻ vi phạm. Bảng liệt kê các hình thức xử phạt có ở các trang
300-301.
4. Cam kết thay đổi. Ngay cả kế hoạch tốt nhất thế giới cũng không đem lại kết quả nếu bạn
không cam kết thay đổi tính nết của con bạn. Và cần phải kiên định với lập trường của mình để
thành công.
5. Thời hạn hai mươi mốt ngày. Nếu bạn muốn loại trừ tật xấu, bạn cần tuân thủ thời hạn thử
thách hai mươi mốt ngày. Đừng mong thấy kết quả qua một đêm; việc thay đổi không diễn ra
như vậy. Chuyển hóa cách ứng xử cần tối thiểu 21 ngày liên tục, hãy nhớ như vậy, và đừng bỏ
cuộc cho tới khi bạn nhìn thấy sự chuyển biến tích cực. Nếu như không thấy có sự thay đổi, hãy
xem lại kế hoạch coi mình có bỏ sót yếu tố nào không. Cũng vậy, hãy chắc rằng điều bạn trông
chờ không vượt quá sức của trẻ. Nếu tật xấu vẫn tái diễn, hãy hỏi các nhà chuyên môn về tâm
lý trẻ em để họ giúp bạn.
MƯỜI NGUYÊN TẮC CƯ XỬ BẠN CẦN BIẾT
Chúng ta bắt đầu bằng cách xem lại một vài nguyên tắc căn bản của kế hoạch Thay Đổi Cách
Ứng Xử.
Hầu hết các cách ứng xử…
1. Điều phải học. Một số cách cư xử chịu ảnh hưởng của các yếu tố sinh lý, nhưng những cái còn
lại đều phải học hỏi. Thí dụ, trẻ hay mắc cỡ có thể học các kỹ năng giao tiếp xã hội để tự tin
hơn, trẻ hung hăng có thể học kiềm chế cơn giận, và trẻ có tính bốc đồng học cách suy nghĩ
trước khi hành động.
2. Có thể thay đổi. Hầu hết cách cư xử có thể thay đổi bằng cách dùng những kỹ thuật đã được
thử nghiệm.
3. Cần có sự can thiệp. Đừng mong con bạn tự thay đổi. Nếu không có sự can thiệp của bạn,
cách cư xử của con bạn có khả năng trở nên tệ hại hơn. Cũng vậy, đừng nghĩ tính xấu chỉ là một
giai đoạn sẽ qua đi. Nếu cho là vậy thì bạn sẽ tiếp thêm thời gian để nó trở thành một thói
quen, và khi ấy sẽ rất mệt để thay đổi nó.
4. Cần có thời gian để thay đổi. Chớ có trông chờ bài thuyết giảng tối thứ Bảy của bạn sẽ tạo
một dấu ấn nào lớn trên cách cư xử của con bạn vào ngày Chủ Nhật sau. Hãy đầu tư thời gian
và công sức. Nhớ rằng việc học các thói quen mới thường cần một thời gian ít nhất là 21 ngày
liên tục.
5. Đòi hỏi sự cam kết. Sự cam kết dài hạn cần cho bất kỳ sự thay đổi có ý nghĩa và lâu bền nào.
Cần nói thẳng là công việc làm cha làm mẹ không hề dễ dàng.

6. Phải có một sự thay thế. Sự biến chuyển tính tình sẽ không được bền vững nếu bạn không
dạy một cách cư xử mới cho con bạn. Không học được nết tốt mới thì nó sẽ dễ trở lại với thói
cũ.
7. Cần một tấm gương tốt. Cách học tính tốt hay nhất là nhìn thấy việc đó. Bởi vậy, hãy chú ý
đến cách xử sự của chính bạn cũng như những tấm gương khác mà bạn muốn con mình làm
theo.
8. Cần phải thực hành. Để học bất kỳ một nết tốt nào, cần phải áp dụng liên tục cho đến khi
thành thục.
9. Khen thưởng. Cần khích lệ mỗi bước tiến trong suốt quá trình tập luyện, từ sự cố gắng và
thành công nhỏ nhất, sự đứng dậy sau những lần thất bại, cho đến những tiến bộ lớn hơn. Sự
cải thiện tính cách rất gian khổ nên cần được cổ vũ, ngợi khen luôn luôn.
10. Không bao giờ trễ để thay đổi cả. Ngay cả khi thói quen đã mọc rễ, cũng đừng thất vọng.
Luôn có sự giúp đỡ trên con đường tu sửa.
MƯỜI QUY TẮC QUAN TRỌNG ĐỂ THAY ĐỔI
Bạn sẽ nhận thấy có những kỹ thuật được lặp đi lặp lại trong mọi kế hoạch thay đổi cách cư xử.
Chúng là những quy tắc cần thiết cho sự thành công của kế hoạch.
1. Bình tĩnh khi giao tiếp với con bạn. Bất kỳ kế hoạch nào cũng phải bắt đầu bằng sự trao đổi
trầm tĩnh với con cái. Thở thật sâu để lấy lại sự tự chủ, nhìn vào mắt nhau và biết con bạn đã
sẵn sàng rồi hãy bắt đầu.
2. Nói rõ điều bạn muốn. Đừng cho rằng con bạn hiểu được điều sai trái của nó. Hãy diễn tả
ngắn gọn vấn đề, cho biết tại sao việc ấy làm phiền bạn, và điều bạn muốn nó làm. Thí dụ: “Khi
con nói với giọng điệu như vậy thì điều đó là thiếu sự tôn trọng. Bố mong con nói năng một
cách lễ độ”.
3. Cùng cam kết làm việc để giải quyết vấn đề. Hãy nhấn mạnh sự cam kết làm việc với con bạn
để giúp nó thay đổi. Lý tưởng nhất là hợp tác như người cùng một “phe phái”.
4. Dạy một nết tốt để thay chỗ cho một nết xấu. Đừng nghĩ con bạn biết là bạn muốn nó nói điều
gì. Đứa hay than van đến thành thói quen có thể quên mất là mình đang có tính đó. Bạn hãy
bảo nó: “Ba không nghe tiếng rên rỉ đâu. Hãy xem giọng của ba nè. Muốn xin cái gì hãy nói như
ba vậy. Thử coi nào”.
5. Sửa lỗi ngay khi nhận thấy nó. Đừng chần chờ. Thời khắc phạm lỗi chính là lúc để sửa chữa.
Bạn chỉ đơn giản nói cho trẻ thấy chỗ sai, và cách sửa mà thôi: “Ba biết con đang giận, nhưng
không được đánh. Lần sau, nói cho người kia biết là con giận và con muốn gì”.
6. Kiểm tra sự tiến bộ của con bạn trong lúc tiến hành kế hoạch. Thay đổi kế hoạch khi cần thiết.
7. Chọn hình thức xử phạt nếu trẻ tiếp tục phạm lỗi. Hình phạt phải hợp lý, thích hợp với đứa trẻ
và lỗi của nó cũng như cần được báo trước: “Nếu con cắn nữa thì phải vào ngồi yên trong
phòng năm phút”.
8. Thi hành việc xử phạt đã định trước. Nếu không có sự thay đổi hay trở ngại gì đối với kế
hoạch thì hãy theo đúng việc xử phạt đã ấn định.
9. Ghi nhận cố gắng sửa lỗi của trẻ. Đừng bỏ sót bất kỳ cố gắng thay đổi cách cư xử nào của
chúng theo chiều hướng tốt đẹp: “Đó là một giọng nói lễ độ. Ba thích nghe như thế. Tốt lắm”.
10. Khen ngợi thành công của con bạn khi những kết quả tích cực được khẳng định. Thay đổi là

việc khó, nhất là đối với trẻ, vì vậy hãy cổ vũ những nỗ lực của chúng. Và đừng quên ca ngợi
chính bạn nữa!
NHÌN LẠI CHÍNH MÌNH
Không có vấn đề ứng xử nào chỉ là riêng của trẻ mà nó còn là của cả gia đình. Để giúp con bạn
một cách hiệu quả, bạn cần hồi tâm lại và tự hỏi: “Đâu là những nguyên nhân làm cho con ta cư
xử không đúng?”. Điểm khởi đầu là hãy nhìn lại mình một cách trung thực. Hình ảnh mà bạn
nhìn thấy có một ảnh hưởng lớn lao đối với phẩm hạnh của con bạn. Nói đến cùng thì con cái
chính là hình ảnh phản chiếu của chúng ta, chúng bắt chước cái gì chúng nhìn thấy. Trước khi
hoạch định cách thay đổi phẩm hạnh con cái, hãy xét lại chính mình một cách nghiêm túc.
Khi bạn thành thật xem những câu hỏi sau đây xong, hãy ghi cảm nghĩ của mình vào trong
nhật ký. Có lẽ chúng sẽ là nền tảng của phần khó khăn nhất nhưng lại quan trọng nhất của kế
hoạch chuyển đổi: tự sửa đổi chính bạn!
Khi bạn nhìn vào gương…
§ Vẻ bên ngoài mà con cái và gia đình bạn nhìn thấy là phản ảnh nội tâm của bạn, vậy hãy nhìn
vào bên trong. Bạn nhìn thấy gì? Bạn có bằng lòng với hình ảnh của mình không? Bạn có những
nỗi ưu tư nào? Hãy viết ra.
§ Bạn muốn con và gia đình mình nhìn thấy hình ảnh nào? Họ thật sự thấy điều gì? Làm sao để
bạn cải thiện hình ảnh ấy? Hãy ghi lại.
§ Bạn chăm sóc vẻ ngoài của mình ra sao? Bạn có dạo quanh nhà với đầu tóc bù xù và quần áo
lôi thôi không? Rồi việc chăm sóc sức khỏe? Tâm trạng căng thẳng của bạn? Bạn có bị suy sụp,
uống quá chén và la hét khi áp lực gia đình, công việc, bổn phận làm cha mẹ trở nên quá nặng
nề? Hay là bạn có thể giữ được trầm tĩnh, ngủ một giấc, đi dạo, hôn vợ con, tập thể dục, hoặc
pha trò? Bạn có giữ gìn được đời sống tâm linh của mình không? Rồi sự phát triển tri thức, sở
thích, gia đình, các mối quan hệ của bạn? Điều bạn quan tâm nhất là gì? Nó tác động đến con
bạn ra sao? Bạn làm gì để nuôi dưỡng hình ảnh quan trọng nhất đối với con bạn? Hãy viết ra.
§ Nếu con bạn chỉ quan sát được cách ứng xử của riêng bạn thôi, thì nó sẽ thấy gì? Nó bắt
chước cái gì nhiều nhất? Hút thuốc lá? Tán gẫu? Đọc sách? Tập thể dục? Ca hát? Làm mất mặt
bạn bè và hàng xóm? Uống rượu? Thề thốt? Có phải đó là những hình ảnh bạn muốn con bạn
noi theo? Nếu không vậy thì bạn làm gì để cải thiện chúng và con bạn sẽ có một tấm gương tốt
hơn?
§ Những điểm mạnh nhất trong năng lực làm cha mẹ của bạn là gì? Bạn có lắng nghe một cách
cởi mở, kiềm chế nỗi thất vọng, chấp nhận con bạn một cách vô điều kiện? Hãy liệt kê những
mặt mạnh. Con bạn có nhìn thấy những điều này không? Điều nào trợ giúp cách ứng xử của con
bạn và cải thiện tính cách của nó? Bạn có thể hiện những mặt mạnh đó trong gia đình một cách
thường xuyên? Nếu không, tại sao? Hãy viết ra điều bạn sẽ làm để gia tăng những mặt mạnh
của mình.
§ Những điểm yếu trong khả năng làm cha mẹ của bạn là gì? Cái gì tạo ra những điểm yếu đó?
Những điều này ảnh hưởng đến con bạn ra sao? Hãy ghi ra cách sửa đổi những mặt yếu này.
§ Bạn quan tâm nhất đến vấn đề ứng xử nào ở con bạn? Tại sao? Bạn có cùng vấn đề như vậy
không? Có ai khác trong gia đình gặp vấn đề này không? Lúc còn bằng tuổi con, bạn có như vậy
chứ? Cha mẹ bạn phản ứng ra sao? Có giúp đỡ cho bạn? Phản ứng của mọi người thế nào? Bạn
thấy sao về phản ứng của họ? Bạn có gắng sức giải quyết vấn đề? Có hiệu quả hay không? Tại
sao?
§ Mối quan hệ của bạn với vợ bạn ra sao? Bạn có gây lộn với vợ trước mặt con cái? Chửi mắng?

Làm nhục? Bạn làm gì để thay đổi mối quan hệ này và giúp ích cho con cái bạn?
§ Khi nhìn vào trong gương, bạn có thấy con người dùng con cái như cái cớ trong những cuộc
gây gỗ giữa vợ chồng? Bạn có lôi kéo con cái về phe này hoặc phe kia, nói với chúng những vấn
đề của riêng người lớn, hay uốn nắn chúng theo cách của bạn trong cuộc chiến tranh nội bộ?
Nếu có vậy, hãy nghĩ xem những điều này làm hại con bạn đến mức nào. Bạn làm gì để thay đổi.
Hãy viết ra.
§ Bạn phản ứng ra sao khi con bạn phạm lỗi? Nó tỏ thái độ gì trước phản ứng của bạn? Phản
ứng đó gợi cho con bạn suy nghĩ gì? Nó có hiệu quả không? Nếu có, tại sao? Nếu không, bạn có
thể làm gì để sự việc tốt hơn? Hãy diễn tả các biện pháp bạn sử dụng.
§ Kỷ luật có vai trò gì trong gia đình bạn khi bạn đang tuổi trưởng thành? Nó ảnh hưởng đến
bạn ra sao? Bạn thường áp dụng hình thức kỷ luật nào với con bạn? Nó có tác dụng tốt không?
Bạn có muốn sửa đổi nó?
§ Di sản lớn nhất mà bạn định để lại cho con bạn là gì? Bạn sẽ làm gì để chắc rằng con bạn có
thể thụ hưởng di sản đó? Hãy viết một bức thư cho chính bạn để trình bày những niềm hy vọng
và ước mơ bạn muốn dành cho con mình. Đọc lại thường xuyên.
KẾ HOẠCH TU THÂN CỦA BẠN
Những hành động hàng ngày của ta – từ vẻ ngoài, lời lẽ, những sự chọn lựa cũng như cách ta
đối xử với vợ con, bạn hữu, đồng nghiệp, hàng xóm – có một ảnh hưởng rất lớn đến tâm tính
con cái nhiều hơn chúng ta nhận thức được. Ở những hàng dưới đây, hãy viết điều quan trọng
nhất mà bạn muốn thay đổi ở chính bạn để giúp cho sự tiến bộ của con cái – Rồi viết một kế
hoạch hành động vào sổ nhật ký, miêu tả những bước cụ thể mà bạn cần áp dụng.

Phần 3
Ba mươi tám cách thay đổi lề lối ứng xử
Người ta hiếm khi cải thiện được
khi họ không có tấm gương nào khác
để noi theo ngoài chính bản thân họ.
Vô Danh

Cách ứng xử 1
SỰ GIẬN DỮ
“Tôi thực sự bắt đầu lo lắng về cậu con mười một tuổi. Nó là một đứa trẻ tốt với trái tim nhân
hậu, nhưng dễ giận dữ làm sao! Mỗi khi tinh thần rối loạn, nó đấm đá bất kỳ ai hay vật gì thấy
được. Tôi đã thử rút lại những đặc ân, khuyên dạy, và thậm chí dùng cả đòn roi, nhưng tất cả
đều vô hiệu. Nó sắp vào trung học cơ sở, và tôi e rằng nó sẽ là mối đe dọa của lớp học, hoặc là
bị đuổi khỏi trường”.
Kamil, người mẹ của bốn đứa con
ở Las Vegas, Nevada.
“Tôi thật sự lo cho nó. Nó bị kích động cực độ mỗi khi nó giận”.
“Tôi sợ rằng nó sẽ gây rắc rối lớn cho bản thân: nó chửi mắng vung lên mỗi khi nổi giận”.
LỜI KHUYÊN
Nếu ch...